Συνοπτική ανασκόπηση δραστηριότητας 23 ετών Μονάδας Εντατικής Θεραπείας δευτεροβάθμιου νοσοκομείου

Authors: Θεόδωρος Ασλανίδης¹, Χριστίνα Νικολαϊδου², Σεραφείμ Μπακαλιός³, Δημήτριος Παπανικολάου⁴, Έλλη-Νίκη Φλιώνη⁵ , Αντώνιος Βουδούρης⁶, Ευάγγελος Πέρτσας⁷

¹, MD, PhD, Αναισθησιολόγος -Εντατικολόγος, ORCID:0000-0002-8325-8861
² , MD, Γενικός Χειρουργός
³, MD, MSc. Καρδιολόγος-Εντατικολόγος
⁴, MD, MSc, Αναισθησιολόγος
⁵, MD, Αναισθησιολόγος -Εντατικολόγος,
⁶, MD, Γενικός Χειρουργός-Εντατικολόγος
⁷, MD, Καρδιολόγος-Εντατικολόγος

Intensive Care Unit, Saint Paul (“Agios Pavlos”) General Hospital, Thessaloniki, Greece

Correspondence: Doridos str 4, PC 54633, Thessaloniki, Greece, e-mail: , Tel.: +306972477166.                

 

ABSTRACT

Activity reports of critically care units are an important quality indicator of health services, in critically ill patients. Intensive care unit of “Agios Pavlos” General Ηospital of Thessaloniki, started its function in December of 2002. The present paper is a brief presentation of the activity of the unit till February 2026 (23 years). This retrospective study describes the characteristics and type of 3768 patients that were hospitalised during that time.

 

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Παρόλο που το πλαίσιο για τις πρώτες μονάδες μετεγχειρητικής φροντίδας είχε ήδη τεθεί από το 1923, με τη μονάδα νευροχειρουργικής φροντίδας στο νοσοκομείο Johns Hopkins, ως έτος γέννησης της Εντατικής Θεραπείας θεωρείται το 1953. Τότε, ο Bjørn Ibsen ίδρυσε την πρώτη Μονάδα Εντατικής Θεραπείας (ΜΕΘ) στην Κοπεγχάγη, με στόχο την αντιμετώπιση ασθενών με οξεία αναπνευστική ανεπάρκεια λόγω πολιομυελίτιδας¹.

Στην Ελλάδα, οι πρώτες ΜΕΘ δημιουργήθηκαν τη δεκαετία του 1970, με τη ΜΕΘ του ΑΝΘ «Θεαγένειο» στη Θεσσαλονίκη (1977) και τη ΜΕΘ του Γενικού Νοσοκομείου «Λαϊκό» στην Αθήνα (1978)²⁻³. Ακολούθησε η ίδρυση αντίστοιχων μονάδων σχεδόν σε όλα τα δημόσια νοσοκομεία της Θεσσαλονίκης, όπως στο ΓΝΘ «Γ. Παπανικολάου» (1987), στο ΓΝΘ «Ιπποκράτειο» (1988), στο ΠΓΝΘ «ΑΧΕΠΑ» (1989) και στο ΓΝΘ «Γ. Παπαγεωργίου» (2001), ενώ παράλληλα αναπτύχθηκαν και ΜΕΘ σε ιδιωτικές κλινικές της πόλης.

Το Νοσοκομείο «Άγιος Παύλος» αποτελεί το μοναδικό δημόσιο νοσοκομείο που εξυπηρετεί το ανατολικό τμήμα της Θεσσαλονίκης, καλύπτοντας τους δήμους Καλαμαριάς, Πυλαίας-Χορτιάτη, Θέρμης και Θερμαϊκού. Προέκυψε από τη συγχώνευση του Α΄ Νοσοκομείου ΙΚΑ Θεσσαλονίκης (1967) και του Νοσοκομείου ΙΚΑ «Άγιος Παύλος» (1980), ενώ το 2011 εντάχθηκε και το Β΄ Νοσοκομείο ΙΚΑ-ΕΤΑΜ «Παναγία» (1976)⁴.

Σήμερα (2026), λειτουργεί ως δευτεροβάθμιο νοσοκομείο με 210 ανεπτυγμένες κλίνες, κατανεμημένες σε παθολογικό, χειρουργικό, ορθοπεδικό, ουρολογικό, καρδιολογικό (με στεφανιαία μονάδα), νεφρολογικό (με μονάδα τεχνητής κάθαρσης), νευρολογικό και ρευματολογικό τμήμα, καθώς και μονάδα υπερβαρικής ιατρικής.Ιδιαίτερα χαρακτηριστικά που επηρεάζουν τη λειτουργία της ΜΕΘ είναι ότι το νοσοκομείο εφημερεύει σε συνδυασμό με μεγάλα νοσοκομεία της πόλης (κυρίως το «Ιπποκράτειο»), ενώ τόσο η στεφανιαία μονάδα όσο και η μονάδα μετα-αναισθητικής φροντίδας δεν διαθέτουν δυνατότητα νοσηλείας διασωληνωμένων ασθενών. Επιπλέον, συχνά απαιτείται η συνδρομή ειδικοτήτων από άλλα νοσοκομεία.

Η ΜΕΘ του ΓΝΘ «Άγιος Παύλος» ξεκίνησε τη λειτουργία της στις 2 Δεκεμβρίου 2002 και βρίσκεται έως σήμερα στον 1ο όροφο του νοσοκομείου. Η παρούσα μελέτη αποτελεί συνοπτική ανασκόπηση της λειτουργίας της από την ίδρυσή της έως σήμερα.

ΜΕΘΟΔΟΣ

Η παρούσα αποτελεί αναδρομική καταγραφική μελέτη της δραστηριότητας της ΜΕΘ του ΓΝ  «Ά-γιος Παύλος» για τη περίοδο 02/12/2002 -28/02/2026 (23 έτη και 3 μήνες), μέσα από τα αρχεία δραστηριότητας της ΜΕΘ. Τα τελευταία ψηφιοποιήθηκαν με επεξεργάστηκαν με τη βοήθεια του MS Office 365 Excel v. 2602 και του ΒoxPlotR5 και παρουσιάζονται περιγραφικά.

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ

Οι λειτουργικές κλίνες της ΜΕΘ αρχικά ήταν 3 ενώ αυξήθηκαν στις 8 αργότερα. Από το 2017 και έπειτα, λόγω χωροταξικών αλλαγών, οι λειτουργικές κλίνες είναι επτά (7). Κατά τη διάρκεια της πανδημίας από λοίμωξη SARS CoV2, το νοσοκομείο και η ΜΕΘ λειτούργησε αποκλειστικά ως ΜΕΘ COVID.

Συνολικά νοσηλεύτηκαν 3768 ασθενείς, με τους άνδρες να είναι περισσότεροι, τη μέση ηλικία να είναι 66 ετών, το γενικό μέσο όρο νοσηλείας να είναι στις 12,05 ημέρες και τη μέση γενική θνητό-τητα να είναι 29,05%. Αναλυτικότερα στοιχεία απεικονίζονται στον πίνακα 1.  

 

 

Ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα αναλυτικά στοιχεία σχετικά με τη ηλικιακή κατανομή των περιστατικών ανά έτος, καθώς παρουσιάζει μεγάλες διακυμάνσεις στα πρώτα χρόνια λειτουργίας της ΜΕΘ  (Γράφημα 1 και πίνακας 2).

 

Όλα τα χρόνια λειτουργίας, η ΜΕΘ νοσήλευσε συνολικά 1131 ασθενείς (30%) από άλλα νοσοκομεία,όχι μόνο της Θεσσαλονίκης αλλά και της υπόλοιπης Ελλάδος. Ιδιαίτερα στην περίοδο της πανδημίας, όπου το νοσοκομείο λειτούργησε αποκλειστικά ως κέντρο αναφοράς COVID -19,  τα μισά σχεδόν περιστατικά προήλθαν από άλλα νοσοκομεία. Η προέλευση των περιστατικών εκτός Θεσσαλονίκης, ποικίλει. Παρόλο που το μεγαλύτερο μέρος προέρχεται από τα νοσοκομεία της Μακεδονίας, εν τούτοις υπάρχουν ασθενείς που διακομίστηκαν από νοσοκομεία της Θράκης, της Ηπείρου και της Κεντρικής Ελλάδας, ενώ δύο περιστατικά  (το 2004 και το 2013 αντίστοιχα) προήλθαν από νοσοκομεία των Αθηνών (Πίνακας 3) .

 

 

Ελάχιστα περιστατικά από αυτά (3,1% ή 35/1131) προήλθαν από ιδιωτικές κλινικές, κυρίως της Θεσσαλονίκης, με τα περισσότερα να προέρχονται από τις μεγάλες κλινικές όπως το Ιατρικό Διαβαλκανικό Θεσ/νίκης και τη κλινική «Άγιος Λουκάς», ενώ μόνο δύο περιστατικά διακομίστηκαν από στρατιωτικό νοσοκομείο (424 Γενικό Στρατιωτικό Νοσοκομείο Θεσ/νίκης). Στα γραφήματα 2 και 3 βλέπουμε  τους ασθενείς  που προήλθαν από τα τέσσερα μεγάλα νοσοκομεία της Θεσσαλονίκης ανά έτος και τους ασθενείς  που προήλθαν  από περιφερικά νοσοκομεία που είχαν και το μεγαλύτερο αριθμό διακομισθέντων ασθενών στη ΜΕΘ.

Η βαρύτητα των ασθενών καταγράφεται καλύτερα τα τελευταία χρόνια όπως φαίνεται στον Πίνακας 4.

Ενώ πέραν της συνολικής θνητότητας , ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα στοιχεία για τη θνητότητα του 1^ου 24ώρου, αλλά και του ποσοστού των ασθενών με προβλεπόμενη θνητότητα (ΜPMP0-III) στην εισαγωγή >90%. (Πιν.5).

 

 

 

Από τη  ΜΥΠΙ σπάνια (8 ασθενείς, από 1 τα έτη 2004-2005,2009-2012,2024) χρειάστηκε να νοσηλευτούν στη ΜΕΘ ασθενείς.

Νοσηλεύτηκαν επίσης  ασθενείς που προέρχονταν από κλινικές ειδικοτήτων που δεν διαθέτει το νοσοκομείο, άλλα και που απαιτήθηκε η παρέμβασή τους  (Πίνακας 6), ενώ συχνά απαιτείται και η παρέμβαση ειδικοτήτων (π.χ. ωτορινολαρυγγολόγων, πλαστικών χειρουργών) από αλλού για νοσηλευόμενους με παθολογίες που συνήθως εμπίπτουν στο εύρος αυτών που νοσηλεύει στο νοσοκομείο.

 

Όσο αναφορά τα στοιχεία για το μέσο όρο των ημερών μηχανικού αερισμού των ασθενών στη ΜΕΘ για τα πρώτα έτη φαίνεται παρακάτω τον πίνακα 7.

 

 

Τέλος, για την 1^η περίοδο  («κύμα») της πανδημίας COVID -19 (Δεκέμβριος 2020- Ιούνιος 2021),  τα στοιχεία των ασθενών στη ΜΕΘ φαίνονται στο παρακάτω πίνακα (Πίνακα 8).

 

 

ΣΥΖΗΤΗΣΗ

Από την παραπάνω καταγραφή της δραστηριότητας παρατηρείται μεταβολή σε διάφορες παραμέτρους.

Η ηλικία των ασθενών που εισέρχονται στην ΜΕΘ μεγαλώνει, γεγονός που αντανακλά αρχικά τη γήρανση του γενικού πληθυσμού την τελευταία εικοσαετία στην Ελλάδα: το 2025 τα άτομα άνω των 65 ετών αποτελούν το 23,7% έναντι 16% το 2001⁶.

Εκτός αυτού, η σταθερή μείωση των τροχαίων ατυχημάτων (από τους 1634 νεκρούς και 2608 βαριά τραυματίες το 2002 στους 517 νεκρούς και 517 βαριά τραυματίες το 2025 για όλη την επικράτεια) συντέλεσε στη μείωση των πολυτραυματιών⁷.

Τα τελευταία συντελούν στην αύξηση των παθολογικών περιστατικών με περισσότερες συ νοσηρότητες και κατά συνέπεια αύξηση της διάρκειας νοσηλείας σε ΜΕΘ και της συνολικής θνητότητας.

Εκτός αυτού, η νοσηλεία ασθενών από άλλα νοσοκομεία αντικατοπτρίζει τη γενικότερη μεταβολή στην κατανομή και τον αριθμό των κλινών ΜΕΘ στην Ελλάδα.

Η αύξηση των κλινών ΜΕΘ, ειδικά κατά τη πανδημία COVID-19, συντέλεσε στη μείωση των εισαγωγών από άλλα νοσοκομεία. Φαίνεται όμως ότι παραμένει η ανάγκη για διακομιδή ασθενών.

Η παρούσα μελέτη αποτελεί μια συνοπτική απογραφή της δραστηριότητας της ΜΕΘ αυτά τα έτη. Λόγω  του χαρακτήρα της μελέτης (αναδρομική, μονοκεντρική) και του μεγάλου διαστήματος που αυτή διερευνά, δε αναφέρεται εκτενέστερα σε δείκτες ποιότητας (QI). Επίσης, παρόλο που υπήρχαν γενικά δεδομένα για το ιατρικό και το νοσηλευτικό προσωπικό, οι συχνές αλλαγές στη σύνθεση και το αριθμό κάνει δύσκολή την αξιολόγηση και τη λεπτομερή αναφορά στην παρούσα μελέτη.

Δυστυχώς η έλλειψη ενός ενιαίου ολοκληρωμένου συστήματος παρακολούθησης των ασθενών που εισάγονται σε ΜΕΘ τόσο σε τοπικό όσο και σε εθνικό επίπεδο και η απουσία δημοσιευμένων αναλυτικών στοιχείων σχετικά με αυτούς του ασθενείς δημιουργεί προβλήματα επεξεργασίας των δεδομένων και εξαγωγή ασφαλών συμπερασμάτων.

Η αριθμητική και μόνο αναπαράσταση  (Πίνακας 9) δεν αρκεί για να αποτυπώσει τις ιδιαιτερότητες και τη δραστηριότητα της κάθε ΜΕΘ^8-10 .

Η δυναμική των ασθενών αλλά και του προσωπικού και του εξοπλισμού της κάθε ΜΕΘ επηρεάζει τη λειτουργία αλλά και τη αποτελεσματικότητα.

Σε ένα χώρο μάλιστα που μετέχει, σύμφωνα με τη διεθνή βιβλιογραφία, ως και 30% στο συνολικό προϋπολογισμό ενός νοσοκομείου^11-12, η   λεπτομερής και η ευρέως διαθέσιμη δημοσιοποίηση στοιχείων είναι απαραίτητη για τη συνεχή βελτίωση των παρεχόμενων υπηρεσιών υγείας.

 

 

 

Η εφαρμογή της παρακολούθησης των δεικτών ποιότητας (QI) για τις ΜΕΘ που έχουν προταθεί στη διεθνή βιβλιογραφία¹ , αλλά και η καλύτερη αξιοποίηση δεδομένων των νοσοκομείων και οργανισμών όπως π.χ. του Κέντρο Τεκμηρίωση και Κοστολόγησης Νοσοκομείων Υπηρεσιών, του Εθνικού Οργανισμού Παροχής Υπηρεσιών Υγείας , των Στατιστικών  Κατάληψης κλινών ΜΕΘ της υπηρεσία ανοικτών δεδομένων του ευελπιστούμε ότι θα καλύψει αυτό το κενό μελλοντικά^14-15.

---

Additional materials: No

---

Acknowledgements: Οι συγγραφείς ευχαριστούν τη διοικητική υπηρεσία του νοσοκομείου για τη βοήθεια στην συλλογή των δεδομένων.

Authors’ contributions: ATh: manuscript preparation, literature review, editing, NC, MS, PD, FE-N, VA, PE: draft review. The authors read and approved the final manuscript.

Funding: Not applicable

Availability of supporting data: Not applicable

Competing interests: The authors declared no competing interests.

Received: March 2026, Accepted:  March 2026, Published:  March 2026.

---

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

1. Kelly FE, Fong K, Hirsch N, Nolan JP. Intensive care medicine is 60 years old: the history and future of the intensive care unit. Clin Med (Lond). 2014;14(4):376-9. doi: 10.7861/clinmedicine.14-4-376.
2. Μονάδα Εντατικής Θεραπείας. Αντικαρκινικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης «Θεαγένειο» . Διαθέσιμό από: https://theageneio.gov.gr/el/monada-entatikis-therapeias/ (πρόσβαση 02/03/2026)
3. Μονάδα Εντατικής Θεραπείας . Γενικό Νοσοκομείο Αθηνών «Λαϊκό». Διαθέσιμό από : https://www.laiko.gr (πρόσβαση 01/03/2026)
4. Γερασιμίδης Θ. Παπανικολάου Χ. Τα νοσοκομεία της Θεσσαλονίκης -παρελθόν , παρόν και μέλλον. Εκδόσεις Ροτόντα 2022.
5. Spitzer M, Wildenhain J, Rappsilber J, et al. BoxPlotR: a web tool for generation of box plots. Nat Methods 2014; 11: 121–122 (2014). Doi: 1038/nmeth.2811
6. Μαρουλίδης Ν. Δημογραφικό: Η Ελλάδα γερνάει με ταχύ ρυθμό – Τα σενάρια έως το 2050. 2026 Φεβ. Διαθέσιμο από: https://www.ygeiamou.gr/idisis/542908/dimografiko-i-ellada-gernai-me-tachi-rithmo-ta-senaria-eos-to-2050/ (πρόσβαση 14/03/2026)
7. Ελληνική στατιστική αρχή. Οδικά τροχαία ατυχήματα .
8. Πεπραγμένα. 2^η ΥΠΕ . Διαθέσιμα από: https://www.2dype.gov.gr/ category/nea/pepragmena/ (Πρόσβαση 14/03/2026)
9. Στατιστικά. Γενικό Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Ιωαννίνων.Διαθέσιμο από: https://uhi.gr/statistika/ (πρόσβαση 13/03/2026)
10. Απολογισμός . Γενικό Νοσοκομείο «Γ. Παπαγεωργίου». Διαθέσιμο από: https://www.papageorgiou-hospital.gr (πρόσβαση 10/02/2026)
11. Mastrogianni M, Galanis P, Kaitelidou D, Konstantinou E, Fildissis G, Katsoulas T. Factors affecting adult intensive care units costs by using the bottom-up and top-down costing methodology in OECD countries: A systematic review. Intensive Crit Care Nurs. 2021 ; 66:103080. doi: 10.1016/j.iccn. 103080.
12. Kosmidis D, Koutsouki, S, Lampiri K, Nagy E O, Anastassopoulos G, Papaioannou V, Pnevmatikos I. Cost evaluation in adult ICU: α two-year study in a Greek State Hospital. Health & Res J 2021; 7(1): 39–54. https://doi.org/10. 12681/healthresj.26097
13. Al-Dorzi HM, Arabi YM. Quality indicators in adult critical care medicine. Glob J Qual Saf Healthc. 2024; 7:75–84. doi: 10.36401/JQSH-23-30
14. Κέντρο Τεκμηρίωση και Κοστολόγησης Νοσοκομείων Υπηρεσιών. Διαθέσιμο από: https://ketekny.gr/ (πρόσβαση 10/03/2026)
15. Στατιστικά κατάληψης κλινών ΜΕΘ. Υπουργείο Υγείας. Ανοικτά δεδομένα .Διαθέσιμο από:https://opendata-staging.open1.eu/dataset/icu-bed-occupancy (πρόσβαση 17/03/2026)

---

Publisher’s Note

The publisher remains neutral with regard to jurisdictional claims in published maps and institutional afliations.

Citation: Aslanidis Th., Nikolaidou C, Mpakalios S, Papanikolaou D, Flioni E-N, Voudouris A, Pertsas E: Intensive care unit activity: Summary review of 23 years of function of unit in a secondary urban hospital. Greek e j Perioper Med. 2026;25(a):35-46.

 

This article is an open access article distributed under the terms and conditions of the Creative Commons Attribution – ShareAlike 4.0 International license (CC BY-SA 4.0) (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/)