Συνοπτική Ανασκόπηση Δραστηριότητας Ιατρείου Επειγόντων Περιστατικών Χειρουργικής Σε Δευτεροβάθμιο Nοσοκομείο: Eξετάζοντας Τα Χρόνια Μετά Τη Πανδημία

Sorry, this entry is only available in Ελληνικά.

Authors: Νικολαϊδου Χ^1a_, Πογιατζής Χ^2b _, Ασλανίδης Θ^3a*, Στάϊκος Ι^4c, Τσαβδάρης Γ^5b

 

¹, MD, Γενικός Χειρουργός, ORCID: 0000-0003-2920-6945
², MD, Γενικός Χειρουργός, ORCID : 0009-0001-2385-9606
³, MD, PhD, Αναισθησιολόγος -Εντατικολόγος, ORCID:0000-0002-8325-8861
⁴, MD, MSc, Παθολόγος-Εντατικολόγος-Επειγοντολόγος
⁵, MD, Γενικός Χειρουργός, ORCID: 0009-0008-1375-748X

^a Μονάδα Εντατικής Θεραπείας, Γενικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης «Άγιος Παύλος»
^b Χειρουργική Κλινική, Γενικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης «Άγιος Παύλος»
^c Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών, Γενικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης «Άγιος Παύλος»

*Correspondence: Doridos str 4, PC 54633, Thessaloniki, Greece, e-mail: , Tel.: +306972477166.                

 

ABSTRACT

During the COVID-19 pandemic, surgical emergencies visits in emergency department recorded a global decrease. We conducted a retrospective study to examine the surgical emergencies visits in an urban secondary hospital in Northern Greece, especially the years after the pandemic. Total emergency department visits (200426) from 01/01/2018- 30/06/2026 were analysed, 16.47% of which were general surgery emergencies. A 40% decrease was noted in the years during the COVID-19 pandemic, even though the hospital worked as COVID-19 reference centre only several months. During 2023-2025, there is a steady increase in the visits, with the most common reason being trauma. Mean patient age remain steady throughout the years (56 years- old), while the sex difference (more men) tends to decrease. A small part of the all visits needed an emergency surgery. COVID- 19 had a great effect on surgical emergency department visits. Greater analyses of the type, characteristics and variation of the patients appearing as surgical emergencies are needed to better evaluate and, ultimately, reform the provided health services.

 

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Το Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών (ΤΕΠ) είναι το νοσοκομειακό τμήμα/ χώρος όπου παρέχεται  ιατρική φροντίδα σε επείγοντα περιστατικά , όλο το 24ώρο¹. Αποτελεί το συνδετικό κρίκο μεταξύ της προνοσοκομειακής και της νοσοκομειακής φροντίδας, είναι ένας από τους καθοριστικότερους «καθρέπτης» του εκάστοτε νοσοκομείου και συχνά αναφέρεται ως ένας βασικός δίαυλος επικοινωνίας μεταξύ της κοινωνίας και του συστήματος παροχής υγείας. Παράλληλα, αποτελεί ένα αναγκαίο αλλά δύσκολα διαχειρίσιμο χώρο με συνεχείς προκλήσεις (Πίνακας 1)².

 

 

Η ιστορία τους συνδέεται με τη φροντίδα μετά από ατυχήματα (οι αντίστοιχοι χώροι στα νοσοκομεία ονομάζονταν «δωμάτιο ατυχημάτων»)³_. Το πρώτο εξειδικευμένο κέντρο φροντίδας ατυχημάτων στον κόσμο ιδρύθηκε το 1911 στις Ηνωμένες Πολιτείες στο Λούισβιλ του Κεντάκι. Αναπτύχθηκε περαιτέρω στη δεκαετία του 1930 από τον χειρουργό Arnold Griswold, ο οποίος εξόπλισε επίσης οχήματα της αστυνομίας και της πυροσβεστικής με ιατροφαρμακευτικό εξοπλισμό και εκπαίδευσε αξιωματικούς για να παρέχουν πρώτες βοήθειες προς το νοσοκομείο⁴.

Η οργάνωση των ΤΕΠ στην Ελλάδα ως αυτοτελών μονάδων ξεκίνησε σταδιακά από τα τέλη της δεκαετίας του 1990, με τη θεσμική τους βάση να εδραιώνεται κυρίως μετά το 2000^6-7 (Πίνακας 2).

Το νοσοκομείο «Άγιος Παύλος»  αποτελεί το μοναδικό δημόσιο νοσοκομείο που εξυπηρετεί το ανατολικό τμήμα της Θεσσαλονίκης και περιλαμβάνει τους Δήμους Καλαμαριάς, Πυλαίας-Χορτιάτη, Θερμής και Θερμαϊκού⁸.Επί του παρόντος (2026) λειτουργεί ως δευτεροβάθμιο νοσοκομείο  και έχει ανεπτυγμένες 210 κλίνες , με σχεδιασμό για αύξηση στις 300⁹. Το ΤΕΠ του Αγίου Παύλου εφημερεύει στο πλαίσιο των κοινών εφημεριών της Θεσσαλονίκης (συνήθως μαζί με το ΓΝΘ «Γ. Παπαγεωργίου» και το ΓΝΘ «Ιπποκράτειο»). Κατά τη διάρκεια της γενικής εφημερίας, η δομή του περιλαμβάνει το Παθολογικό, Χειρουργικό, Ορθοπαιδικό, Καρδιολογικό και Νευρολογικό Ιατρείο Επειγόντων σε έναν ενιαίο χώρο. Το Ουρολογικό ιατρείο βρίσκεται σε ξεχωριστό χώρο, ενώ αξιοσημείωτο είναι ότι, επί του παρόντος, δεν υπάρχει ξεχωριστή αίθουσα αναζωογόνησης (προβλέπεται στο επόμενο διάστημα της συγγραφής του παρόντος) αλλά ούτε και αίθουσα μικροεπεμβάσεων. Τα ΤΕΠ λειτουργούν κυρίως με ιατρούς των κλινικών, ενώ υπάρχει πρόβλεψη για 4 θέσεις ιατρών ΤΕΠ  (από τις οποίες μία μόνο είναι πληρωθείσα). Τέλος , ο χώρος βραχείας νοσηλείας διαθέτει 5 κλίνες .

 

 

ΜΕΘΟΔΟΣ

Η παρούσα αποτελεί αναδρομική καταγραφική μελέτη της δραστηριότητας των χειρουργικών

ΤΕΠ (χΤΕΠ) του ΓΝΘ  «Άγιος Παύλος» για τη περίοδο 01/01/2018 -30/06/2026 (103 μήνες), με ιδιαίτερη έμφαση στα έτη 2023-2025, μέσα από τα αρχεία δραστηριότητας του ΤΕΠ.

Τα συγκεκριμένα έτη είναι τα πρώτα μετά την πανδημία COVID-19, κατά την οποία το νοσοκομείο ήταν κέντρο αναφοράς για την νόσο.

Τα τελευταία ψηφιοποιήθηκαν με επεξεργάστηκαν με τη βοήθεια του MS Office 365 Excel v. 2602 και παρουσιάζονται περιγραφικά.

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ

Συνολικά προσήλθαν 200426 ασθενείς. Από αυτούς οι 33023 (16.47%) καταγράφθηκαν στο χΤΕΠ  και  μέση ηλικία 56.12 έτη, με την πλειοψηφία αυτών (53,5%) να είναι άνδρες. Η κατανομή αυτών ανά έτος να παρουσιάζεται στον Πίνακα 3.

 

 

Ενδεικτικά αναφέρονται και το σύνολο των προσελεύσεων στο ΤΕΠ το 2009. Χ/Κ- χειρουργική κλινική. Η προσέλευση ανά μήνα και η κατανομή φαίνεται στo διάγραμμα 1. Σχετικά με τα περιστατικά που προσήλθαν στο χειρουργικό ΤΕΠ περισσότερες πληροφορίες παρουσιάζονται στον Πίνακα 4.

Ειδικότερα για τα έτη 2023-2025, προσήλθαν 12270 ασθενείς στο Χειρουργικό ΤΕΠ, ή 12.55% (2023) 13.72%(2024), 15.49%(2025) επί του συνόλου των προσελεύσεων στα ΤΕΠ.

Ενώ αναλυτικά τα περιστατικά των εισαγωγών φαίνονται στον Πίνακα 5.

 

 

 

Από τις εισαγωγές μια (1) το 2023, 3 το 2024 και 2 το 2025 χρειάστηκαν άμεση νοσηλεία στη Μονάδα Εντατικής Θεραπείας (ΜΕΘ).

Συνολικά οι έκτακτες επεμβάσεις γενικής χειρουργικής αποτελεί το 13.96% (930 σε σύνολο 6664)  (Πίνακας 6).

 

 

ΣΥΖΗΤΗΣΗ

Από τα παραπάνω αποτελέσματα εξάγονται κάποια ενδιαφέροντα συμπεράσματα. Καταρχήν διαχρονικά φαίνεται ότι μέση ηλικία προσερχομένων στα χΤΕΠ παραμένει σταθερή περί τα 56 έτη, ενώ οι άνδρες υπερτερούν αριθμητικά. Εν τούτοις , από τα μέσα του 2024 και μετά παρατηρείται μεγαλύτερη συμμετοχή γυναικών σε αρκετούς μήνες.  Η μεγάλη πλειοψηφία των ασθενών προσέρχεται αυτοβούλως στα χΤΕΠ. Το τελευταίο, σε συνδυασμό με το μικρό σχετικά ποσοστό των επειγόντων χειρουργείων δημιουργεί ερωτηματικά σχετικά με την αναγκαιότητα τελικά της προσέλευσης στο νοσοκομείο όλων αυτών των ασθενών. Η ύπαρξη ενός πιο λειτουργικού και πλήρους πρωτοβάθμιου συστήματος υγείας, ίσως μείωνε σε μεγάλο ποσοστό αυτά τα νούμερα.

Η προσέλευση ακολουθεί σχετικά σταθερή ημερήσια κατανομή, με την πρωϊνή (07.00-15.00) και τη απογευματινή βάρδια (15.00-23.00) , να κατέχουν την πλειοψηφία . Παρατηρείται όμως αύξηση της προσέλευσης κατά τη βραδινή βάρδια (23.00-07.00) τους μήνες Μάϊο ως Οκτώβριο. Ο αριθμός των εισαγωγών αντίθετα κυμαίνεται σε ένα μεγάλο εύρος που αρκετές φορές περνάει κατά πολύ τη χωρητικότητα της χειρουργικής κλινικής. Το γεγονός αυτό αξίζει να ερευνηθεί ώστε να υπάρξει σχεδιασμός σχετικά με το μέλλον του αριθμού κλινών της κλινικής.

Κατά την περίοδο της πανδημίας , υπάρχει μια σαφής μείωση  της προσέλευσης και εισαγωγών χειρουργικών ασθενών , που φαίνεται ότι διαρκεί για περισσότερο διάστημα από αυτό που το νοσοκομείο λειτούργησε αποκλειστικά ως μονάδα αναφοράς COVID-19. Συγκεκριμένα από το 2019, υπάρχει μείωση 44.72% στη συνολική προσέλευση στα ΤΕΠ, με 39.66% μείωση των ασθενών στα χΤΕΠ.  Η μείωση μάλιστα αυτή συμφωνεί και με άλλες παρόμοιες μελέτες από τον ελληνικό και διεθνή χώρο. Στο «Αττικό» νοσοκομείο Αθηνών, παρατηρήθηκε μείωση ως και 35.9% των ασθενών των χειρουργικών ΤΕΠ¹⁰, ενώ αντίστοιχη μελέτη στο νοσοκομείο « Αλεξάνδρα» στην Αθήνα , καταγράφει μείωση 42.3% στη συνολική προσέλευση το ΤΕΠ , με αντίστοιχη μείωση 34.8% στις εισαγωγές¹¹. Εθνικές μελέτες αναφέρουν μείωση, σε διαφορετικό βαθμό¹². Αντίστοιχα ποσοστά αναφέρονται και σε μελέτες από άλλες χώρες: 42% μείωση στα χειρουργικά ΤΕΠ σε μεγάλο νοσοκομείο της Γερμανίας¹³, 54.1% μείωση των επειγόντων χειρουργικών επεμβάσεων στα νοσοκομεία της Νότιας Αφρικής¹⁴, 50% στην Ιταλία¹⁵,  ενώ ανάλογη μείωση αντιμετώπισαν σχεδόν όλες οι χειρουργικές ειδικότητες^16-18. Μάλιστα, φαίνεται ότι οι ασθενείς που προσήλθαν στα χΤΕΠ κατά την περίοδο της πανδημίας, το έκανα συνήθως αργά και παρουσιάζονταν στα ΤΕΠ σε χειρότερη κλινική κατάσταση¹⁹.Στην παρούσα μελέτη δε διενεργήθηκε ανάλυση των περιστατικών κατά τη διάρκεια της πανδημίας.

Το ίδιο φαίνεται να ισχύει και για τη συσχέτιση του αριθμού των χειρουργικών επεμβάσεων που προέρχονται από τα ΤΕΠ. Σε μεγάλες σειρές ασθενών από τα ΤΕΠ , φαίνεται ότι μόλις το 1% χρήζει έκτακτης χειρουργικής επέμβασης²⁰.

Η ανάλυση των περιστατικών στα έτη 2023-2025 , δείχνει ως κύρια αιτία προσέλευσης το τραύμα με ακόλουθες αιτίες το κοιλιακό άλγος, τα διάφορα είδη κήλης και τα διάφορα είδη αποστημάτων. Ο σχετικά μεγάλος αριθμός μικροεπεμβάσεων δημιουργεί επίσης την αναγκαιότητα δημιουργίας κατάλληλης χειρουργικής αίθουσας μικροεπεμβάσεων στο ΤΕΠ , ώστε να μην επιβαρύνεται ο χώρος των χειρουργείων.

Πληρέστερη μελλοντική ανάλυση των περιστατικών και κατά τη διάρκεια της πανδημίας , αλλά και σε βάθος χρόνου, θα δώσει καλύτερη εικόνα για τη διακύμανση του αριθμού και του είδους των περιστατικών που προσέρχονται στα χειρουργικά ΤΕΠ.  Το τελευταίο , μαζί με την όλο και πιο αυτόνομη λειτουργία του ΤΕΠ του νοσοκομείου και την αναδιοργάνωση των  χώρων , άλλα και του προσωπικού⁹, θα βοηθήσει στην καλύτερη καταγραφή σε πραγματικό χρόνο των αναγκών και κατά συνέπεια στη βελτίωση των παρεχόμενων υπηρεσιών υγείας.

---

Additional materials: No

---

Acknowledgements: Οι συγγραφείς ευχαριστούν τη νοσηλευτική υπηρεσία των ΤΕΠ και του χειρουργείου για τη βοήθεια στην συλλογή των δεδομένων.

Authors’ contributions: AT: Conceptualization, literature review, data analysis, manuscript preparation, NC, PC, SI, TG: Data collection, NC: Data digitisation NC, SI: draft review and editing. The authors read and approved the final manuscript.

Funding: Not applicable

Availability of supporting data: Not applicable

Competing interests: The authors declared no competing interests.

Received: June 2026, Accepted:  June 2026, Published: September 2026.

---

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

1. Emergency Department Definition, Health, United States. https://www.cdc.gov/nchs/hus/sources-definitions/emergency-department.htm
2. Janssens K, de Kruif E, Dodt C, et al. Quality indicators for the practice of emergency medicine in Europe (EUSEM-QI-V1): results of a European-wide expanded Delphi consensus process. Eur J Emerg Med.2026;33(2):93-101. doi: 10.1097 /MEJ.000000000000 1313.
3. Wei S. Emergency medicine: past, present and future challenges. Em Crit Care Med 2021;1(2):49-52. doi: 10.1097/EC9. 0000000000000017
4. Brown R. Thirty ways we’ve changed the world. UofL Magazine 2000 Διαθέσιμό από: http://louisville.edu/ ur/ucomm/mags/summer2000/html (πρόσβαση 03/05/2026)
5. Kelly FE, Fong K, Hirsch N, et al. Intensive care medicine is 60 years old: the history and future of the intensive care unit. Clin Med (Lond). 2014;14(4):376-9. doi: 10.7861/ clinmedicine.14-4-376.
6. Αγγουριδάκης -Σπυράκης Π. Η ανάπτυξη των ΤΕΠ στην Ελλάδα- Εισήγησή της Ε.Ε.Ε.Ι. για την αρμόδια Επιτροπή του Υ.Υ.Κ.Α 2010. Διαθέσιμό από:https://www.hesem.gr/wpcontent/uploads/2011/01/EDdevelopment.pdf) (πρόσβαση 10/05/2026)
7. Γραφείο Τύπου, Υπουργείο Υγείας. Έναρξη πιλοτικής λειτουργίας συστήματος ηλεκτρονικής ιχνηλάτησης των ασθενών στο ΤΕΠ του νοσοκομείου «Ευαγγελισμός». Δελτίο τύπου 15/05/2026 Διαθέσιμο από: https://www.moh.gov.gr/articles/ministrygrafeio-typoy/press-releases/13331-enarksh-pilotikhs-leitoyrgiassysthmatos-hlektronikhs-ixnhlathshs-twn-asthenwn-sto-tep-toy-nosokomeioy-laquoeyaggelismos-raquo(Πρόσβαση 01/06/2026)
8. Aslanidis Th, Nikolaidou C, Mpakalios S, et al. Intensive care unit activity: summary review of 23 years of function of unit in a secondary urban hospital. Greek e-journal Perioperative Medicine 2026;25(a):35-46
9. Διοικητικό Συμβούλιο ΓΝΘ «Άγιος Παύλος». Έγκριση σχεδίου-πρότασης νέου οργανισμού του Γ.Ν.Θ. ΑΓΙΟΣ ΠΑΥΛΟΣ. Πρακτικά 15ης συνεδρίασης. ΑΔΑ: Ρ8ΤΜ46096Ι-ΝΒ7 /11-05-2026. Διαθέσιμο από: https://diavgeia.gov.gr/doc/ Ρ8Τ46096Ι-ΝΒ7/inline=true (πρόσβαση 01/06/2026)
10. Pikoulis E, Koliakos N, Papaconstantinou D, et al. The effect of the COVID pandemic lockdown measures on surgical emergencies: experience and lessons learned from a Greek tertiary hospital. World J Emerg Surg. 2021;16(1):22. doi: 10. 1186/s13017-021-00364-1.
11. Kastritis E, Tsitsimpis K, Anninos E, et al. Significant reduction in the visits to the emergency room department during the COVID-19 pandemic in a tertiary hospital in Greece: Indirect victims of the pandemic? Medicine (Baltimore). 2020;99(52):e23845. doi: 10.1097/MD. 0000000000023845.
12. Kondilis E, Tarantilis F, Benos A. Essential public healthcare services utilization and excess non-COVID-19 mortality in Greece. Public Health. 2021;198:85-88. doi: 10.1016/j.puhe. 2021.06.025.
13. Prokein B, Dau M, Mittlmeier T, et al. Chirurgische Notfälle während der COVID-19-Pandemie [Surgical emergencies during the COVID-19 pandemic]. Chirurgie (Heidelb). 2023 May;94(5):454-459. German. doi: 10.1007/s00104-023-01832-x.
14. Chu KM, Smith M, Steyn E, et al. Changes in surgical practice in 85 South African hospitals during COVID-19 hard lockdown. S Afr Med J. 2020 ;110(9):916-919. PMID: 32880278.
15. Rosa F, Covino M, Sabia L, et al. Surgical emergencies during SARS-CoV-2 pandemic lockdown: what happened? Eur Rev Med Pharmacol Sci. 2020;24(22):11919-11925. doi: 10.26355/eurrev_202011_23851.
16. Earp BE, Zhang D, Benavent KA, et al. The Early Effect of COVID-19 Restrictions on an Academic Orthopedic Surgery Department. Orthopedics. 2020;43(4):228-232. doi: 10.3928/ 01477447-20200624-03
17. Al-Jabir A, Kerwan A, Nicola M, et al. Impact of the Coronavirus (COVID-19) pandemic on surgical practice – Part 1.Int J Surg. 2020;79:168-179. doi: 10.1016/j.ijsu.2020.05.022.
18. Venkataram T, Goyal N, Dash C, et al. Impact of the COVID-19 Pandemic on Neurosurgical Practice in India: Results of an Anonymized National Survey. Neurol India. 2020 68(3):595-602. doi: 10.4103/0028-3886.289004.
19. Aviran E, Laks S, Benvenisti H, et al. The Impact of the COVID-19 Pandemic on General Surgery Acute Admissions and Urgent Operations: A Comparative Prospective Study. Isr Med Assoc J. 2020 ;11(22):673-679
20. Fehlmann CA, Taljaard M, McIsaac DI, et al. Incidence and outcomes of emergency department patients requiring emergency general surgery: a 5-year retrospective cohort study. Swiss Med Wkly. 2024 Apr 1;154:3729. doi: 10.57187/s.3729.

 

---

Publisher’s Note

The publisher remains neutral with regard to jurisdictional claims in published maps and institutional afliations.

Citation: Νικολαϊδου Χ, Πογιατζής Χ, Ασλανίδης Θ, Στάϊκος Ι, Τσαβδάρης Γ: Συνοπτική Ανασκόπηση Δραστηριότητας Ιατρείου Επειγόντων Περιστατικών Χειρουργικής Σε Δευτεροβάθμιο Nοσοκομείο: Eξετάζοντας Τα Χρόνια Μετά Τη Πανδημία. Greek e j Perioper Med. 2026;25(b): 18-27.

 

This article is an open access article distributed under the terms and conditions of the Creative Commons Attribution – ShareAlike 4.0 International license (CC BY-SA 4.0) (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/)